Harmonia – klucz do odczytania żuławskich krajobrazów

Sielskie Żuławy Wiślane to jeden z tych zakątków Polski, gdzie natura i dzieło ludzkich rąk harmonijnie współgrają ze sobą. Malownicze krajobrazy pełne wierzb i kolorowych pól nie istniałyby, gdyby nie precyzyjnie zaplanowana sieć kanałów i wałów. Wspólnie tworzą one urozmaicony i różnorodny pejzaż, który doceniają malarze, fotograficy, literaci i miłośnicy przyrody. Tu wyostrzają się zmysły. Człowiek wyhamowuje i zaczyna odpoczywać. Żuławy z uwagi na gęstą sieć kanałów i rzek oraz naturalność krajobrazu nazywane są często „Dziką Holandią”.

Żuławy – darowane człowiekowi przez rzeki

Historia Żuław to jednak odwieczne zmaganie się z żywiołem. Z powodzeniem obszar ten można nazwać ziemią przyniesioną przez rzeki. Początkowo zdeponowaną w formie bagien i lasów. Z czasem mieszkańcy Żuław, pieczołowitą pracą, pozyskali żuławskie grunty pod uprawy. Przed wodą zabezpieczyli je gęstą siecią kanałów osuszających, które mozolnie tworzyli przez pokolenia. Dziś nadmiar wody oddawany jest do przepompowni i dalej do Zalewu Wiślanego i Bałtyku, jednak przez szereg lat mieszkańcy Żuław musieli z pokorą przestrzegać niepisanego paktu zawartego ze zdradziecką wodą. Co działo się, gdy natura pokazywała swoje groźne oblicze, dokumentuje kronika powodzi żuławskich. Dostępne na ten temat informacje datowane są od 1328 roku, a ich pełny spis zawiera 173 wydarzenia. Kronika kończy się 19–20 stycznia 1983 roku, na „Wielkiej Powodzi” sztormowej na Żuławach Elbląskich i małej powodzi 14 października 2009 r.
 

Rzeki, a wśród nich Wisła, Nogat, Szkarpawa, Wielka Święta – Tuga – jedna rzeka o dwóch nazwach, i inne, to główne bohaterki żuławskiego krajobrazu. Dziś, mimo że z uwagi na liczne powodzie ich żywioł zamknięto w ryzach śluz i wrót przeciwpowodziowych, zachowały one swój naturalny charakter. Dowód na to, że rzeki żyją swoim rytmem znajdziemy, płynąc kajakiem, jachtem czy hausbotem po Pętli Żuławskiej, czyli szlakach wodnych przebiegających przez obszar Żuław Wiślanych.
Największą rzeką Żuław Wiślanych i jednocześnie Pętli Żuławskiej jest Wisła – królowa polskich rzek, nazywana także Polską Amazonką. Zaliczana do największych nieuregulowanych rzek Europy, w uznaniu jej walorów naturalnych, wpisana została w program Natura 2000, m.in. jako rzeka szlaku europejskiej awifauny. Wielkością i charakterem Wisła odbiega od pozostałych rzek tworzących Pętlę Żuławską. Nogat, Szkarpawa, Martwa Wisła, a nawet Kanał Jagielloński nastrajają wakacyjnie, rozleniwiają i pozwalają poczuć się częścią przyrody. Wisła uczy czujności i pokory.


Cztery pory roku na Pętli Żuławskiej
Wiosna to najbardziej malowniczy okres w życiu rzek. W tym czasie Wisła i Nogat pokazują swój prawdziwy charakter – żyjących, naturalnych rzek. Gościnne rozlewiska przyciągają ptactwo wodne, tworząc wymarzone warunki do lęgów. Latem rzeki stanowią przykładny portret symbiozy człowieka z przyrodą. Setki krów, koni pasących się na łąkach międzywałów można podziwiać z wody, a także dróg i mostów kolejowych, samochodowych czy ścieżek i szlaków rowerowych. Jesienne rzeki to nie tylko nostalgiczny widok odlatujących ptaków, czy barwne obrazy nurtu niosącego złote liście. Jesień na rzekach to także najbardziej plastyczne światło, paleta ciepłych barw, sprawiających, że właśnie ta pora roku urzeka artystów, fotografików, plastyków. Zimą rzeki zamykają swoje wrota dla wodniaków, pokazując olbrzymią siłę i wciąż niebezpieczną stronę ich życia.

WSTEP

1

Część I. Odkrywamy Pętlę Żuławską

2

Pętlowe opowieści – czyli karta z historii

3

Harmonia – klucz do odczytania żuławskich krajobrazów

4

Architektura – kraina domów podcieniowych i zabytków hydrotechniki

5

Część II. Trasy żeglugowe Pętli Żuławskiej - pływamy i zwiedzamy

6

Wisła

7

Martwa Wisła, Wisła Śmiała, Motława Gdańska

12

Szkarpawa

14

Wisła Królewiecka

16

Rzeka Elbląg i Kanał Jagielloński

18

Nogat

20

Wielka Święta – Tuga

24

Zalew Wiślany

26

Pasłęka i Kanał Pasłęki

29

Zalew Kaliningradzki

30

Część III. Żeglarskie abecadło - zanim wypłyniesz na Pętlę Żuławską

32

Proponowane trasy wycieczek - I. Wielka Pętla Żuławska

33

II. Mała Pętla Żuławska

34

III. Do stolicy Żuław Wiślanych

35

IV. Z Gdańska na Zalew Wiślany

36

V. Wisłą do Gdańska

37

VI. Wokół Zalewu Wiślanego

38

Informator

39

Porady kapitańskie

40

Znaki żeglugowe

41

Znaki żeglugowe

42

Część IV. Baza żeglarska Pętli Żuławskiej

43

Pomosty cumownicze w Tczewie

44

Przystań żeglarsko – pasażerska w Tczewie

45

Port w Świbnie

46

Przystań rybacka w Mikoszewie

47

Przystań w Błotniku

48

Przystań Tęcza w Wiślince

49

Stanica Wodna w Wiślince

50a

Jacht Klub Morski Neptun - Górki Zachodnie

50

Marina Delphia Yachts - Górki Zachodnie

51

Przystań Górki Zachodnie (YK Stoczni Gdańskiej)

52

Jacht Klub im. Conrada

53

Akademicki Klub Morski - Górki Zachodnie

54

AZS Cosa - Górki Zachodnie

55

Narodowe Centrum Żeglarstwa Akademii Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku

56

Przystań Jachtowa Gdański Klub Morski LOK

57

Przystań żeglarska przy ul. „Tamka”

58

Przystań jachtowa Stewa

59

Przystań Yacht Klub Północny

60

Przystań WOPR Gdańsk

61

Marina Gdańsk

62

Przystań przy ul. Żabi Kruk dla jednostek pływających

63

Przystań żeglarska przy ul. Sienna Grobla II

64

Polski Klub Morski w Gdańsku

65

Pomosty cumownicze w Drewnicy

66

Przystań w Żuławkach

67

Pomost cumowniczy w Rybinie

68

Przystań żeglarska w Rybinie

69

Przystań żeglarska w Osłonce

70

Przystań hauseboatów w Rybinie

71

Marina Baltica w Sztutowie

72

Przystań Żeglarska Sztutowo

73a

Nabrzeże jachtowe przy Bulwarze Zygmunta Augusta w Elblągu

73

Ognisko Sportów Wodnych Fala

74

Harcerski Ośrodek Wodny Bryza

75

Jachtklub Elbląg

76

Przystań Jachtowa w Białej Górze

77

Kąpielisko Miejskie z funkcją przystani w Malborku

78

Przystań żeglarska Zamek w Malborku

79a

Przystań żeglarska Park Północny w Malborku

79

Przystań w Kamienicy Elbląskiej

80

Przystań w Nadbrzeżu

81

Port i Przystań w Suchaczu

82

Przystań w Kadynach

83

Port w Tolkmicku

84

Port we Fromborku

85

Port w Piaskach

86

Port jachtowy w Krynicy Morskiej

87

Port rybacki w Krynicy Morskiej

88

Port Morski w Kątach Rybackich

89

Przystań jachtowa w Kątach Rybackich

90

Przystań Jachtowa Neptun w Kątach Rybackich

91

Port w Nowej Pasłęce

92

Przystań żeglarska Dom Rybaka w Nowej Pasłęce

93

Przystań żeglarska w Starej Pasłęce

94

Przystań żeglarska w Braniewie

95

Objaśnienie symboli

96

Węzły wodne Pętli Żuławskiej

97

Gdański tramwaj wodny

98

Legenda

99

Menu