Wielka Święta – Tuga

Charakterystyka rzeki

Rzeka ma ok. 50 km. Bierze swój początek z Lasu Mątawskiego. Do Nowego Stawu przypomina rów. Od Nowego Stawu do okolic wsi Chlebówka woda mocno zmętniała, zarośnięta strzałką wodną i rogatkiem, ze średnią głębokością do 1,2 m. Od Nowego Dworu Gdańskiego do Żelichowa średnie głębokości to 1,5 m. Woda przy brzegach to zielone łąki z kwiatem grążela i grzybienia. Rzeka jest spokojna, wymarzona na pierwsze kroki amatorów kajakarstwa i rodzinnego pływania. Ilość bogatej przybrzeżnej zieleni, zabytków architektury spotykanych po drodze sprawia, że jest to najbardziej atrakcyjny szlak wodny Pętli Żuławskiej. Wielka Święta – Tuga nie ma statusu żeglownej drogi wodnej, dlatego nie ma tu pełnego oznakowania. Członkowie Klubu Nowodworskiego odrestaurowali znaki kilkumetrowe od ujścia do centrum Nowego Dworu Gdańskiego. Informacje żeglugowe

Nurt
Nurt rzeki, o prędkości 1–2 km/h, powstaje wtedy, gdy wiatry przybierają na sile. Wiosną i jesienią siłę prądu wzmacniają pracujące przepompownie, wzmagając spływ wody w dół.

Głębokości
Średnia głębokość rzeki, przy normalnym stanie wody, to ok. 1,5 metra. Dno na całej długości rzeki jest mocno zamulone. Niestety szlak dostępny tylko dla jednostek o wysokości do 1,6–1,8 metra od linii wody (warunkowo, zależnie od poziomu wody). Większe głębokości występują na wysokości wsi Chełmek, Tujsk i Stobiec. Tam niektóre odcinki rzeki osiągają głębokość do 3–3,5 m. Na odcinku od Nowego Dworu Gdańskiego do Nowego Stawu rzeka została pogłębiona i jej głębokość wynosi średnio 1,5 metra. W Nowym Stawie robi się płytko – do 1 metra głębokości.

Roślinność wodna
Salwinia pływająca – paproć wodna, pływające wyspy, szczególnie na odcinku od Żelichowa do Nowego Stawu. Salwinia pływa po powierzchni i, o ile nie zostanie stłoczona przez wiatr, powoduje jedynie spowolnienie jednostki. Największym problemem z salwinią jest ograniczenie możliwości obserwacji tafli. Łatwo ukryją się gałęzie, worki foliowe, sznurki. Największy rozrost salwinii następuje na początku sierpnia.

Zmiany poziomu wody
Wpływając większym jachtem na rzekę należy pamiętać, szczególnie wiosną i jesienią (jeśli uda się przejść pod mostem (nie)zwodzonym w Tujsku), że w ciągu nocy poziom wody może podnieść się o ponad 50 i więcej centymetrów.

Sieci kłusownicze
Niebezpieczeństwo stanowią sieci ustawiane w poprzek rzeki. Najczęściej pływaki górnej linki siatki są tuż pod wodą. Można je zauważyć dopiero w ostatniej chwili.

Mosty
Dawniej zwodzone mosty w Tujsku i Nowym Dworze Gdańskim są w opłakanym stanie. Z przęseł wystają fragmenty śrub i płaskowników. Dalby również najeżone są śrubami i fragmentami odpadających kawałków drewna.
 
     Ciekawostki hydrotechniczne

Mosty zwodzone w Tujsku i w Nowym Dworze Gdańskim. Obecnie zamknięte mosty wybudowano w latach trzydziestych. Nietypowo jak na okres budowy rozwiązano podnoszenie mostów poprzez napęd elektryczny. Jeden z mostów ma także niestandardowo rozwiązany system przeciwwag. Oba mosty mają w przyszłości zostać odrestaurowane.


Nowodoworska Wenecja.Kompleks spichlerzy, pomostów i urządzeń cumowniczych. Całość zlokalizowana w centrum Nowego Dworu Gdańskiego, w pobliżu mostu zwodzonego, służyła do przeładunku towarów z barek. Pod koniec lat sześćdziesiątych zlikwidowano żeglugę towarową na Tudze.


Tramwaj wodny Mały Holender. Otwartopokładowa jednostka zabiera około 10 pasażerów i jest dobrze dostosowana do parametrów Tugi i Świętej. Możliwe są krótsze i dłuższe rejsy, w tym edukacyjne czy z degustacją potraw żuławskich. Na trasie czekają wyjątkowe obiekty i związane z nimi ciekawe historie: most zwodzony, Muzeum Żuławskie, średniowieczny kościół, Cmentarz 11 Wsi, dom podcieniowy, akwedukt, wyjątkowa przyroda.


Ciekawostki turystyczne

Wieś Żelichowo/Cyganek. Dawniej na lewym brzegu wieś Petershagen – ­Żelichowo, a na prawym Tiegenhagen zaraz po wojnie, do lat 70. nazywana Cygankiem. Dziś jedna miejscowość Żelichowo. Dawniej wieś o dużym znaczeniu gospodarczym, politycznym i duchowym. Przybywali tu osadnicy z Europy, najwięcej z Niemiec, a w XVI wieku mennonici z Niderlandów. Tu powstało pierwsze w Europie towarzystwo ubezpieczeń od powodzi. We wsi kościół z 1352 r. obecnie grekokatolicki, oraz powstający skansen żuławski.



Nowy Dwór Gdański – stolica Żuław. Stolica Żuław ma kilka restauracji tuż nad wodą, 2 kościoły, markety, dworzec kolejki wąskotorowej i szerokotorowej, stacje benzynowe. Największą atrakcją miasta jest Muzeum Żuławskie, gdzie Stowarzyszenie Klub Nowodworski zgromadziło ponad 2000 eksponatów. Odbywają się warsztaty, jest sala konferencyjna oraz ekspozycja poświęcona mennonitom, walce z powodzią, historii Żuław, makieta przedwojennego Nowego Dworu Gdańskiego. Na zamówienie prezentacja spożycia wódki Stobbes Machandel, produkowanej przez mennonicką rodzinę od 1776 r. Nad Tugą jest wiele miejsc dogodnych do cumowania. W mieście odbywają się cykliczne imprezy, m.in. Dni Żuław (VI), Targ serów (VII), Warzenie piwa na święta (IX).


Nowy Staw. Najstarsze miasto na Żuławach, założone w pierwszej połowie XIV wieku. Do dziś zachowało zabytkowy średniowieczny układ urbanistyczny. Siedziba samorządowych władz gminnych. Miejscowość zachowała charakter małego miasteczka z urokliwym rynkiem otoczonym zabytkowymi kamienicami, na którym znajdziemy cukiernie i restauracyjki. Warto zobaczyć Kolegiatę Żuławską, zbór ewangelicki i Słodownię.


WSTEP

1

Część I. Odkrywamy Pętlę Żuławską

2

Pętlowe opowieści – czyli karta z historii

3

Harmonia – klucz do odczytania żuławskich krajobrazów

4

Architektura – kraina domów podcieniowych i zabytków hydrotechniki

5

Część II. Trasy żeglugowe Pętli Żuławskiej - pływamy i zwiedzamy

6

Wisła

7

Martwa Wisła, Wisła Śmiała, Motława Gdańska

12

Szkarpawa

14

Wisła Królewiecka

16

Rzeka Elbląg i Kanał Jagielloński

18

Nogat

20

Wielka Święta – Tuga

24

Zalew Wiślany

26

Pasłęka i Kanał Pasłęki

29

Zalew Kaliningradzki

30

Część III. Żeglarskie abecadło - zanim wypłyniesz na Pętlę Żuławską

32

Proponowane trasy wycieczek - I. Wielka Pętla Żuławska

33

II. Mała Pętla Żuławska

34

III. Do stolicy Żuław Wiślanych

35

IV. Z Gdańska na Zalew Wiślany

36

V. Wisłą do Gdańska

37

VI. Wokół Zalewu Wiślanego

38

Informator

39

Porady kapitańskie

40

Znaki żeglugowe

41

Znaki żeglugowe

42

Część IV. Baza żeglarska Pętli Żuławskiej

43

Pomosty cumownicze w Tczewie

44

Przystań żeglarsko – pasażerska w Tczewie

45

Port w Świbnie

46

Przystań rybacka w Mikoszewie

47

Przystań w Błotniku

48

Przystań Tęcza w Wiślince

49

Stanica Wodna w Wiślince

50a

Jacht Klub Morski Neptun - Górki Zachodnie

50

Marina Delphia Yachts - Górki Zachodnie

51

Przystań Górki Zachodnie (YK Stoczni Gdańskiej)

52

Jacht Klub im. Conrada

53

Akademicki Klub Morski - Górki Zachodnie

54

AZS Cosa - Górki Zachodnie

55

Narodowe Centrum Żeglarstwa Akademii Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku

56

Przystań Jachtowa Gdański Klub Morski LOK

57

Przystań żeglarska przy ul. „Tamka”

58

Przystań jachtowa Stewa

59

Przystań Yacht Klub Północny

60

Przystań WOPR Gdańsk

61

Marina Gdańsk

62

Przystań przy ul. Żabi Kruk dla jednostek pływających

63

Przystań żeglarska przy ul. Sienna Grobla II

64

Polski Klub Morski w Gdańsku

65

Pomosty cumownicze w Drewnicy

66

Przystań w Żuławkach

67

Pomost cumowniczy w Rybinie

68

Przystań żeglarska w Rybinie

69

Przystań żeglarska w Osłonce

70

Przystań hauseboatów w Rybinie

71

Marina Baltica w Sztutowie

72

Przystań Żeglarska Sztutowo

73a

Nabrzeże jachtowe przy Bulwarze Zygmunta Augusta w Elblągu

73

Ognisko Sportów Wodnych Fala

74

Harcerski Ośrodek Wodny Bryza

75

Jachtklub Elbląg

76

Przystań Jachtowa w Białej Górze

77

Kąpielisko Miejskie z funkcją przystani w Malborku

78

Przystań żeglarska Zamek w Malborku

79a

Przystań żeglarska Park Północny w Malborku

79

Przystań w Kamienicy Elbląskiej

80

Przystań w Nadbrzeżu

81

Port i Przystań w Suchaczu

82

Przystań w Kadynach

83

Port w Tolkmicku

84

Port we Fromborku

85

Port w Piaskach

86

Port jachtowy w Krynicy Morskiej

87

Port rybacki w Krynicy Morskiej

88

Port Morski w Kątach Rybackich

89

Przystań jachtowa w Kątach Rybackich

90

Przystań Jachtowa Neptun w Kątach Rybackich

91

Port w Nowej Pasłęce

92

Przystań żeglarska Dom Rybaka w Nowej Pasłęce

93

Przystań żeglarska w Starej Pasłęce

94

Przystań żeglarska w Braniewie

95

Objaśnienie symboli

96

Węzły wodne Pętli Żuławskiej

97

Gdański tramwaj wodny

98

Legenda

99

Menu