Nogat

Charakterystyka rzeki

Nogat to typowa żuławska rzeka, ze śladami pierwotnej przyrody i unikatowymi zabytkami po obu brzegach. Jest prawym ramieniem delty Wisły. Zaczyna się na jej 886,6 kilometrze w Białej Górze i po 62 kilometrach wpada do Zalewu Wiślanego. Nogat prowadzi zaledwie 3 procent wód Wisły do ujścia, stąd też jego niewielki, leniwy prąd, który odróżnia go od królowej polskich rzek. Szerokość Nogatu waha się od 80 do 200 metrów, natomiast szerokość wyznakowanego bakenami (bojami) szlaku żeglownego to około 30 metrów. Płynąc z nurtem zostawiamy zielone bakeny po lewej, a czerwone po prawej stronie naszej łodzi. Na brzegach, stosunkowo rzadko, pojawiają się białe tablice z oznakowaniem kilometrowym.

Informacje żeglugowe

Głębokość
Nogat zaliczany jest do żeglownych dróg wodnych II klasy i dzieli się na dwa odcinki: Pierwszy, skanalizowany – od śluzy w Białej Górze, przez dwie kolejne w Szonowie i Rakowcu, aż po stopień wodny w Michałowie na 38 km. Zanurzenie maksymalne na tym odcinku wynosi 1,6 m. Drugi, aż do ujścia do Zalewu Wiślanego (62 km), na którym Nogat jest rzeką żeglowną wolno płynącą – zanurzenie maksymalnie to 1,4 m.

Linie wysokiego napięcia i mosty
Szlak wodny Nogatu nie powinien przysporzyć trudności nawigacyjnych. Najniższa linia wysokiego napięcia znajduje się na wysokości 12,0 m. Najniższy most to most w Kępkach (50,8 km) o wysokości 3,3–3,7 m prześwitu w przęśle żeglownym (w zależności od poziomu wody).

Śluzy
Wszystkie śluzy na Nogacie mają podobne wymiary – ok. 57 m długości i ok. 9,5 m szerokości. Wyposażone w podwójne wrota, ale obsługa zwykle otwiera tylko jedne. Realna szerokość na wejściu i wyjściu to niecałe 5 m. Telefon do śluzowego pół godziny wcześniej daje pewność, że wrota będą otwarte i wpłyniemy do śluzy bez oczekiwania w awanporcie. Opłatę uiszczamy w komorze śluzy, przy górnym poziomie wody.

Roślinność
Płynąc Nogatem, należy trzymać się środka szlaku żeglownego. Zmniejsza to ryzyko wkręcenia w śrubę roślinności wodnej, w szczególności salwinii, paproci pływającej, która rośnie dziko na wodach Nogatu. Najintensywniej kwitnie w drugiej połowie sierpnia i utrzymuje się na wodzie do końca września, a nawet października. Jej zbite dywany zalegają przed wrotami do śluz, utrudniając wpłynięcie. W związku z uruchomieniem elektrowni wodnych na śluzach w Szonowie i Michałowie na rzece pojawił się słaby prąd, prawie niewyczuwalny dla żeglujących, ale za to korzystny – roślinność lepiej spływa i nie utrudnia przeprawy.

Cumowanie
Brzegi Nogatu są porośnięte szuwarami, między którymi można jednak znaleźć ładne plaże do cumowania i biwakowania.
 
            Ciekawostki hydrotechniczne

Wały wzdłuż Nogatu – dziurawe jak szwajcarski ser. Płynąc Nogatem możemy obserwować na jego brzegach wały przeciwpowodziowe. Jak mają pełnić swą funkcję, skoro są w nich przerwy schodzące niemal do poziomu wody? Bez obaw! Wały zostały usypane jeszcze przed budową śluz na Nogacie. Były niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa okolicznej ludności przy często zmieniającym się poziomie wody. Teraz, po regulacji, rzeka płynie leniwie, a poziom lustra wody waha się nieznacznie i nie wylewa na przybrzeżne pola.


Małe elektrownie wodne na Nogacie.Stopnie wodne na Nogacie nie mają dużego piętrzenia, jednak jak mówią eksperci, każdy centymetr różnicy poziomów wody można wykorzystać do produkcji „zielonej energii”. Tuż przed wojną wybudowano małą elektrownię na śluzie w Rakowcu. Wreszcie przyszedł czas na kolejne śluzy, kaskady Nogatu – Szonowo i Michałowo. Każda z tych elektrowni daje 0,5 MW mocy z trzech pracujących w systemie turbin i dostarcza „zieloną energię”.


Śluza w Białej Górze. Kompleks budowli hydrotechnicznych rozdzielających wody Wisły i Nogatu. Historia śluz sięga XVI w., kiedy to mieszkańcy Gdańska oraz Elbląga, za pomocą przekopów, dążyli do regulacji nurtu obu rzek. Powodowało to częste zmiany poziomów wody, a nawet problemy z żeglownością. System śluz składa się z tzw. śluzy Wielki Upust (regulującej poziom wody w Nogacie), śluzy komorowej (regulującej przepływ wód z Wisły do Nogatu), małej śluzy w ujściu Liwy do Nogatu (obecnie nieużytkowana) oraz jazów. Śluzy stanowią nie lada atrakcję ze względu na kunszt i precyzję wykonania.


Ciekawostki turystyczne

Oblężenie Malborka i Magic Malbork. W lipcu i sierpniu odbywają się dwie największe imprezy plenerowe w Malborku – Oblężenie Malborka i Magic Malbork. Pierwsza to rekonstrukcja wydarzeń sprzed 600 lat, kiedy wojska polsko-litewskie oblegały Zamek po wygranej bitwie pod Grunwaldem. Magic Malbork to połączenie historii z nowoczesnością. Główny spektakl łączy ze sobą muzykę, taniec, obraz, światło oraz akrobacje na wysokości..



Machiny Oblężnicze w Malborku. Wystawa jest największą tego typu kolekcją na świecie. Wszystkie machiny zrekonstruowane zostały z najwyższą dbałością o szczegóły i przy zastosowaniu oryginalnych średniowiecznych technik rzemieślniczych.


Miniatura Zamku w Malborku (w skali 1:30). Wieża zameczku sięga 2 metrów wysokości. Całość jest zbudowana z niemal miliona miniaturowych, specjalnie wypalanych cegiełek i zajmuje powierzchnię ponad 50 m2. Można ją zobaczyć niedaleko prawdziwych murów, przy Placu Miejskim, tuż obok przystanku turystycznego dla autokarów, ul. Piłsudskiego.


WSTEP

1

Część I. Odkrywamy Pętlę Żuławską

2

Pętlowe opowieści – czyli karta z historii

3

Harmonia – klucz do odczytania żuławskich krajobrazów

4

Architektura – kraina domów podcieniowych i zabytków hydrotechniki

5

Część II. Trasy żeglugowe Pętli Żuławskiej - pływamy i zwiedzamy

6

Wisła

7

Martwa Wisła, Wisła Śmiała, Motława Gdańska

12

Szkarpawa

14

Wisła Królewiecka

16

Rzeka Elbląg i Kanał Jagielloński

18

Nogat

20

Wielka Święta – Tuga

24

Zalew Wiślany

26

Pasłęka i Kanał Pasłęki

29

Zalew Kaliningradzki

30

Część III. Żeglarskie abecadło - zanim wypłyniesz na Pętlę Żuławską

32

Proponowane trasy wycieczek - I. Wielka Pętla Żuławska

33

II. Mała Pętla Żuławska

34

III. Do stolicy Żuław Wiślanych

35

IV. Z Gdańska na Zalew Wiślany

36

V. Wisłą do Gdańska

37

VI. Wokół Zalewu Wiślanego

38

Informator

39

Porady kapitańskie

40

Znaki żeglugowe

41

Znaki żeglugowe

42

Część IV. Baza żeglarska Pętli Żuławskiej

43

Pomosty cumownicze w Tczewie

44

Przystań żeglarsko – pasażerska w Tczewie

45

Port w Świbnie

46

Przystań rybacka w Mikoszewie

47

Przystań w Błotniku

48

Przystań Tęcza w Wiślince

49

Stanica Wodna w Wiślince

50a

Jacht Klub Morski Neptun - Górki Zachodnie

50

Marina Delphia Yachts - Górki Zachodnie

51

Przystań Górki Zachodnie (YK Stoczni Gdańskiej)

52

Jacht Klub im. Conrada

53

Akademicki Klub Morski - Górki Zachodnie

54

AZS Cosa - Górki Zachodnie

55

Narodowe Centrum Żeglarstwa Akademii Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku

56

Przystań Jachtowa Gdański Klub Morski LOK

57

Przystań żeglarska przy ul. „Tamka”

58

Przystań jachtowa Stewa

59

Przystań Yacht Klub Północny

60

Przystań WOPR Gdańsk

61

Marina Gdańsk

62

Przystań przy ul. Żabi Kruk dla jednostek pływających

63

Przystań żeglarska przy ul. Sienna Grobla II

64

Polski Klub Morski w Gdańsku

65

Pomosty cumownicze w Drewnicy

66

Przystań w Żuławkach

67

Pomost cumowniczy w Rybinie

68

Przystań żeglarska w Rybinie

69

Przystań żeglarska w Osłonce

70

Przystań hauseboatów w Rybinie

71

Marina Baltica w Sztutowie

72

Przystań Żeglarska Sztutowo

73a

Nabrzeże jachtowe przy Bulwarze Zygmunta Augusta w Elblągu

73

Ognisko Sportów Wodnych Fala

74

Harcerski Ośrodek Wodny Bryza

75

Jachtklub Elbląg

76

Przystań Jachtowa w Białej Górze

77

Kąpielisko Miejskie z funkcją przystani w Malborku

78

Przystań żeglarska Zamek w Malborku

79a

Przystań żeglarska Park Północny w Malborku

79

Przystań w Kamienicy Elbląskiej

80

Przystań w Nadbrzeżu

81

Port i Przystań w Suchaczu

82

Przystań w Kadynach

83

Port w Tolkmicku

84

Port we Fromborku

85

Port w Piaskach

86

Port jachtowy w Krynicy Morskiej

87

Port rybacki w Krynicy Morskiej

88

Port Morski w Kątach Rybackich

89

Przystań jachtowa w Kątach Rybackich

90

Przystań Jachtowa Neptun w Kątach Rybackich

91

Port w Nowej Pasłęce

92

Przystań żeglarska Dom Rybaka w Nowej Pasłęce

93

Przystań żeglarska w Starej Pasłęce

94

Przystań żeglarska w Braniewie

95

Objaśnienie symboli

96

Węzły wodne Pętli Żuławskiej

97

Gdański tramwaj wodny

98

Legenda

99

Menu