Martwa Wisła, Wisła Śmiała, Motława Gdańska

Charakterystyka rzek

Martwa Wisła to dawne główne ramię ujściowe Wisły. Stało się „martwe”, po powstaniu Przekopu Wisły w Świbnie i odcięciu od głównego ujścia śluzami w Przegalinie i Pleniewie. Ta ostatnia została rozebrana po wojnie. Martwa Wisła stanowi ważny szlak wodny i umożliwia dotarcie do Gdańska od strony Wisły, z ominięciem wód morskich Zatoki Gdańskiej.

Wisła Śmiała powstała zimą 1840 r., wskutek przerwania pasa wydm nadmorskich przez spiętrzone lodem wody. Aż do wykopania Przekopu Wisły w 1895 r. miejsce to było głównym ujściem Wisły do morza. Nazywane jest także Przełomem Wisły Śmiałej lub Rozlewiskiem Wisły Śmiałej.

Motława to rzeka płynąca przez Żuławy Gdańskie i uchodząca do Martwej Wisły przy Polskim Haku. Pętla Żuławska obejmuje tylko ostatni, gdański, odcinek Motławy. Pozostała część Motławy opisana została w podrozdziale Kajakiem przez Pętlę.

Informacje żeglugowe

Ruch statków
Na całej trasie należy uważać na ruch statków – także morskich, holowników, pchaczy z barkami i innych jednostek profesjonalnej żeglugi. Ze względu na styk wodnych dróg śródlądowych z morskimi, oznakowanie nawigacyjne na większości szlaku jest kompatybilne z oznakowaniem morskim.

Mosty
Szlak Martwej Wisły rozpoczynamy od śluzy Przegalina. Stały most przy śluzie od 2012 jest już zwodzony. Na trasie jest także most pontonowy w Sobieszewie (otwierany), a także, za Stogami, stałe mosty – wantowy, kolejowy obrotowy (nieotwierany) i Siennicki. Końcowy odcinek Martwej Wisły to wody portowe i Polski Hak. Na obrotnicy, przy Polskim Haku, do wyboru są cztery kierunki:

1. Na północ, Kanałem Kaszubskim – przez wody portowe do Wisłoujścia, Westerplatte i na Zatokę Gdańską.

2. Na zachód, „właściwą” Martwą Wisłą – przez byłe tereny Stoczni Gdańskiej i portu gdańskiego (zakaz żeglugi), łącząc się ponownie z Kanałem Kaszubskim w pobliżu Westerplatte.

3. Na południe wpłyniemy na Motławę, czyli na Stare Miasto w Gdańsku i do Mariny Szafarnia.

4. Na wschód – wrócimy na Martwą Wisłę, w kierunku Górek Zachodnich, Sobieszewa i Przegaliny. Mielizny, poza torem wodnym, zdarzają się na odcinku od śluzy Przegalina do mostu w Sobieszewie. Za Górkami Wschodnimi jest kilkusetmetrowe przewężenie (szerokość 51 m), dawniej była tu śluza Pleniewo. Przy niesprzyjającym wietrze halsowanie może być tu utrudnione. Dalej jest znów szeroko, aż do mostu wantowego.

Na szlaku są liczne przystanie i porty. W 2012 oddano do użytku przystań Błotnik, ­nieopodal Przegaliny. Kilometr od śluzy możemy cumować w Wiślince, w przystaniach w okolicach Sobieszewa, w portach w Górkach Zachodnich, na Stogach, Rudnikach i w obrębie Starego Miasta. W przystaniach funkcjonują warsztaty szkutnicze, silnikowe, żaglomistrzowskie. Są slipy i dźwigi do wodowania jachtu.
 
      Ciekawostki hydrotechniczne

Stopień Kamienna Grodza. Fragment fortyfikacji Gdańska z XVI-XVII wieku. Stopień położony jest na Motławie (w ciągu ulic Kamienna Grobla i Na Szańcach). W miejscu dawnej śluzy funkcjonują wrota przeciwpowodziowe. Zamykają się automatycznie w momencie, gdy poziom wody na Motławie wzrasta. Musimy się liczyć z tym, że po przepłynięciu wrót i odbyciu wycieczki Motławą, w trakcie powrotu zastaniemy… zamknięte wrota. RZGW uruchamia je na okres, kiedy zagrożenie powodziowe nie występuje.


Sieć tramwajów wodnych w Gdańsku. Projekt „Program ożywienia dróg wodnych w Gdańsku” realizowany w latach 2007-2012 obejmował budowę przystani „Żabi Kruk” dla małych jednostek pływających, przystani żeglarskiej „Sienna Grobla II”, przystani żeglarskiej „Tamka”, oraz przystanków tramwaju wodnego na We­sterplatte, przy Narodowym Centrum Żeglarstwa, przy ul. Wiosny Ludów, Zielonym Moście, Twierdzy Wisłoujście – Nabrzeżu Barkowym, Targu Rybnym, Stogach. Celem realizacji projektu było ożywienie gospodarcze i uatrakcyjnienie turystyczne miasta oraz regionu. Poprzez ożywienie rekreacyjne dróg wodnych wzrosło zainteresowanie osób chcących wziąć udział w sporcie i rekreacji nad wodami śródlądowymi.


Przystań jachtowa i motorowodna Marina Gdańsk. Wybudowana w 1997 r. Gdańsk obchodził wówczas swoje tysiąclecie. Przystań długości 290 m usytuowana jest wzdłuż Nabrzeża Szafarnia, na wprost Żurawia Gdańskiego. Wyposażona w energię, oświetlenie, wodę i sanitariaty. Nowe zaplecze mariny zlokalizowano w Spichlerzu Stara Pakownia. W wysokościowcu i w spichlerzu znajdują się dwa sklepy żeglarskie. Marinę zamyka Most Stągiewny i Baszta Stągiewna. Naprzeciw mariny znajduje się restauracja hotel Brovarnia, gdzie warzy się doskonałe piwo.


   Ciekawostki turystyczne

Jarmark Dominikański w Gdańsku. Jarmark posiada już 750-letnią tradycję. Początkowo miał zachęcić wiernych do udziału w odpustowej mszy. Z roku na rok impreza powiększała się i zyskiwała na istotności. Tradycję przerwała II wojna światowa. Przywrócony w 1972 roku jarmark trwał dwa tygodnie, a od 2004 roku – trzy. Dziś to impreza handlowa. Znajdziemy tutaj rękodzielników, kolekcjonerów, artystów.



Szlak bursztynowy Amber Route. Gdańsk to ważne miejsce na szlaku bursztynowym województwa pomorskiego. Warto odwiedzić Muzeum Bursztynu – oddział Muzeum Historycznego Miasta Gdańska, zobaczyć Bursztynowy Ołtarz w kościele św. Brygidy, Muzeum Inkluzji w Bursztynie przy Uniwersytecie Gdańskim, a także udać się na zakupy na pełną uroku ulicę Mariacką, gdzie znajdują się galerie i sklepy z wyrobami z bursztynu.


Twierdza Wisłoujście. To niezwykła budowla fortyfikacyjna, usytuowana na wyspie. Jej historia sięga XV wieku. Do 1758 roku służyła jako latarnia morska, w XIX wieku było tu więzienie, w okresie międzywojennym klub żeglarski. Od 1947 r. twierdza mieści oddział Muzeum Historycznego Miasta Gdańska. Jedno z największych zimowisk nietoperzy w województwie.


WSTEP

1

Część I. Odkrywamy Pętlę Żuławską

2

Pętlowe opowieści – czyli karta z historii

3

Harmonia – klucz do odczytania żuławskich krajobrazów

4

Architektura – kraina domów podcieniowych i zabytków hydrotechniki

5

Część II. Trasy żeglugowe Pętli Żuławskiej - pływamy i zwiedzamy

6

Wisła

7

Martwa Wisła, Wisła Śmiała, Motława Gdańska

12

Szkarpawa

14

Wisła Królewiecka

16

Rzeka Elbląg i Kanał Jagielloński

18

Nogat

20

Wielka Święta – Tuga

24

Zalew Wiślany

26

Pasłęka i Kanał Pasłęki

29

Zalew Kaliningradzki

30

Część III. Żeglarskie abecadło - zanim wypłyniesz na Pętlę Żuławską

32

Proponowane trasy wycieczek - I. Wielka Pętla Żuławska

33

II. Mała Pętla Żuławska

34

III. Do stolicy Żuław Wiślanych

35

IV. Z Gdańska na Zalew Wiślany

36

V. Wisłą do Gdańska

37

VI. Wokół Zalewu Wiślanego

38

Informator

39

Porady kapitańskie

40

Znaki żeglugowe

41

Znaki żeglugowe

42

Część IV. Baza żeglarska Pętli Żuławskiej

43

Pomosty cumownicze w Tczewie

44

Przystań żeglarsko – pasażerska w Tczewie

45

Port w Świbnie

46

Przystań rybacka w Mikoszewie

47

Przystań w Błotniku

48

Przystań Tęcza w Wiślince

49

Stanica Wodna w Wiślince

50a

Jacht Klub Morski Neptun - Górki Zachodnie

50

Marina Delphia Yachts - Górki Zachodnie

51

Przystań Górki Zachodnie (YK Stoczni Gdańskiej)

52

Jacht Klub im. Conrada

53

Akademicki Klub Morski - Górki Zachodnie

54

AZS Cosa - Górki Zachodnie

55

Narodowe Centrum Żeglarstwa Akademii Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku

56

Przystań Jachtowa Gdański Klub Morski LOK

57

Przystań żeglarska przy ul. „Tamka”

58

Przystań jachtowa Stewa

59

Przystań Yacht Klub Północny

60

Przystań WOPR Gdańsk

61

Marina Gdańsk

62

Przystań przy ul. Żabi Kruk dla jednostek pływających

63

Przystań żeglarska przy ul. Sienna Grobla II

64

Polski Klub Morski w Gdańsku

65

Pomosty cumownicze w Drewnicy

66

Przystań w Żuławkach

67

Pomost cumowniczy w Rybinie

68

Przystań żeglarska w Rybinie

69

Przystań żeglarska w Osłonce

70

Przystań hauseboatów w Rybinie

71

Marina Baltica w Sztutowie

72

Przystań Żeglarska Sztutowo

73a

Nabrzeże jachtowe przy Bulwarze Zygmunta Augusta w Elblągu

73

Ognisko Sportów Wodnych Fala

74

Harcerski Ośrodek Wodny Bryza

75

Jachtklub Elbląg

76

Przystań Jachtowa w Białej Górze

77

Kąpielisko Miejskie z funkcją przystani w Malborku

78

Przystań żeglarska Zamek w Malborku

79a

Przystań żeglarska Park Północny w Malborku

79

Przystań w Kamienicy Elbląskiej

80

Przystań w Nadbrzeżu

81

Port i Przystań w Suchaczu

82

Przystań w Kadynach

83

Port w Tolkmicku

84

Port we Fromborku

85

Port w Piaskach

86

Port jachtowy w Krynicy Morskiej

87

Port rybacki w Krynicy Morskiej

88

Port Morski w Kątach Rybackich

89

Przystań jachtowa w Kątach Rybackich

90

Przystań Jachtowa Neptun w Kątach Rybackich

91

Port w Nowej Pasłęce

92

Przystań żeglarska Dom Rybaka w Nowej Pasłęce

93

Przystań żeglarska w Starej Pasłęce

94

Przystań żeglarska w Braniewie

95

Objaśnienie symboli

96

Węzły wodne Pętli Żuławskiej

97

Gdański tramwaj wodny

98

Legenda

99

Menu